Yöntem Validasyonu: ICH Q2 Rehberi

Analitik Yöntem Validasyonu: ICH Q2 Rehberi

Bir HPLC yöntemi ancak valide edilmişse sonuçları güvenilir kabul edilir. ICH Q2(R2) rehberi, validasyon parametrelerini ve ne zaman hangilerinin gerektiğini tanımlar.

Parametreler ve Anlamları

• Özgünlük/Seçicilik (Specificity): Analitin matris ve bozunma ürünlerinden tam ayrımı. Stabilite gösteren yöntemlerde zorunlu
• Doğrusallık (Linearity): Belirtilen aralıkta sinyal-konsantrasyon ilişkisi; en az 5 düzey, r² ve artıklar (residuals) değerlendirilir
• Aralık (Range): Doğrusallık, kesinlik ve doğruluğun kabul edilebilir olduğu konsantrasyon aralığı
• Doğruluk (Accuracy): Gerçek değere yakınlık; geri kazanım (%98-102 tipik) çalışmasıyla kanıtlanır
• Kesinlik (Precision): Tekrarlanabilirlik (aynı gün, aynı kişi; %2 RSD tipik) ve ara kesinlik (farklı gün/kişi/cihaz)
• Tespit limiti (LOD): Tespit edilebilen en düşük miktar (S/N ≈ 3)
• Kantifikasyon limiti (LOQ): Kesinlikle ölçülebilen en düşük miktar (S/N ≈ 10, RSD kriteriyle)
• Robustluk: Küçük ve kasıtlı parametre değişimlerine (akış, sıcaklık, dalga boyu) direnç

Hangi Analizde Hangi Parametreler?

Pratik Akış

1. Yöntem geliştirme tamamlanır, parametre penceresi sabitlenir
2. Validasyon protokolü yazılır (kabul kriterleri önceden tanımlanır!)
3. Deneyler koşulur: doğrusallık serisi, doğruluk düzeyleri (örn. %50/100/150), kesinlik 6'lı setler
4. Robustluk: akış ±%10, kolon sıcaklığı ±5°C, dalga boyu ±2 nm
5. Veriler değerlendirilir; kriterler karşılanmazsa yöntem revize edilir ve tekrarlanır
6. Validasyon raporu: tüm ham veriler, hesaplamalar, kriter karşılaştırmaları

Sık Yapılan Hatalar

• Protokolsüz validasyon (kriterler sonradan "uydurulur")
• Doğrusallıkta aralığın analitik konsantrasyonu kapsamaması
• Ara kesinliği (intermediate precision) atlamak
• LOQ'u yalnızca S/N ile kanıtlamak (kesinlik kriteri unutulur)

Yöntem geliştirme ve ICH Q2 uyumlu validasyon hizmetimiz için hizmetler sayfamıza bakabilir veya teklif isteyebilirsiniz.